Okan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde İnşaat,
Maden, Çevre, Jeoloji, Petrol, Jeofizik, Kimya ve Makine Mühendisliği
alanlarındaki lisans mezunlarına yönelik açılacak olan ''Patlayıcı
Mühendisliği Yüksek Lisans Programı'' kapsamında, Türkiye'de patlatmalı
kazı faaliyetleri konusunda gereksinimlerini karşılayacak uzmanlar
yetiştirilmesi amaçlanıyor. Yeni mezunlar 5 bin dolardan başlayan
ücretle talep ediliyor.
Patlatma mühendisliği ve
patlatmanın çevresel etkileri başta olmak üzere dünyanın ve Türkiye'nin
önde gelen bilim adamlarının başında yer alan, New York metrosunun
inşaatında danışmanlık yapan, Okan Üniversitesi Meslek Yüksekokulu ve
Sürekli Eğitim Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ali Kahriman, programa ilişkin
bilgi verdi.
Kahriman, patlayıcıların değişik kullanım alanları
bulunduğuna dikkati çekerek, patlayıcı mühendisliğinin, altyapı,
kalkınma, sanayileşme, yol, baraj yapımı, maden üretimi gibi patlayıcı
ürünlerin dost amaçlı kullanımını kapsadığını bildirdi.
KİMSE EĞİTİM ALMAK İSTEMİYOR
Patlayıcının
''ürkütücü'' adı nedeniyle, kimsenin uğraşmak ve eğitimini almak
istemediği bir alan olduğunu dile getiren Kahriman, patlayıcı
mühendisliğinin, pek çok konuda bilgiye sahip olması gerektiğini
anlattı.
Kahriman, 17 Ağustos depreminin ardından bazı
binaların yıkılması gerektiğini ve bunun patlayıcıyla olabilirliğinin
gündeme gelmediğini hatırlatarak, ''O zaman yüksek lisans tezi
yürütüyordum. 'Bu arkadaşlar gelsinler, bunu denesinler' dedim. Ne
yazık ki sağlama imkanı olmadı, bürokrasi buna izin vermedi. O binalar, insan gücüyle, ilkel yöntemlerle yıkıldı. Hem zaman aldı, aynı zamanda 5-6 elemanın ölümüne neden oldu'' şeklinde konuştu.
METRODA PATLAYICI OLMAZSA OLMAZ
Özellikle metro inşaatlarının kazısında patlayıcının, ''olmazsa
olmaz'' unsur olduğunu vurgulayan Kahriman, 5-7 yıl önce belediyelerce,
firmalara patlayıcı kullanımının yasaklandığını belirterek,
''İstanbul, bu nedenle bence yıllardır metrosuz kaldı ve biz bu trafik
sorununu yaşıyoruz. Bunun arka planında bilgisizlik dolayısıyla korku
yatıyor'' dedi.
Kahriman, bu tarz projelerin uzaktan
bilgisayarla yönetebildiğini, ''insanın elinin değmeyeceği''
operasyonlara doğru gidildiğini kaydederek, Kartal-Kadıköy metro hattı
için en az 50 lokasyonda, yerin 20 metre altında patlatma yapıldığını,
günde 2-3 metre tünel yürütüldüğünü ve bunun üzerinde insanların
yaşadığını anlattı.
DÜNYADA KULLANILIYOR
Patlatma
nedeniyle yapay deprem üretildiğini ve insanların bunu algıladıklarını,
ancak zararlı olmadığını gördükçe kanıksadıklarını ifade eden Kahriman,
şöyle devam etti:
''Patlatma eyleminde risk analizinde en çok
hangi yapı, hangi mesken, hangi konut daha risk altındaysa, cihazlar
oraya yerleştirilir. Etkilenmemesi için tasarımlar yapılır. Bu
tasarımlar daha sonra uluslararası alanlarda da yayımlanır. Bizim
yayımladığımız formülleri, şu anda Hindistan'da, İtalya'da, Fransa'da,
Almanya'da bu tür çalışmaları yapan insanlar aynen kullanıyorlar.
Tecrübe yaşadık, İstanbul metrosunun son 2 yılındaki inşaatında.
Yüzlerce ölçüm ve bunların mühendislik uygulamalarını yaptık.''
TÜRKİYE'DE İLK-
Prof.
Dr. Kahriman, Okan Üniversitesi'nin yüksek lisans programı olarak
kurduğu patlayıcı mühendisliği programının, disiplinlerarası bir alan
ve Türkiye'de ''ilk'' olduğunun altını çizerek, çeşitli mühendislik
alanlarından kişilerin buraya gelip, eğitim alacağını bildirdi.
Baraj
yapımından metro inşaatına, bina yıkımına kadar pek çok alanda geniş
kullanımı ve dünya çapında örgütlenmesi olan bu alanın, kaynakların
atıl kalması engelleyeceğini belirten Kahriman, şu bilgileri verdi:
''Önümüzdeki
günlerde inşaat, maden, jeoloji, jeofizik, makine, kimya, harita gibi
mühendislik alanlarından bu sektörde çalışanlara daha sistematik bir
eğitim vermeyi planlıyoruz. Şu ana kadar bunu sertifika programlarıyla
yaptık. Ülkenin çeşitli yerlerinde çalışan teknik elemanlar,
firma yetkilileri, buraya geldi, eğitim aldı ve işyerlerinde
uyguladılar. Bu nitelikte 300'e yakın öğrencimiz oldu. Şimdi
bunu yüksek lisans programıyla daha sistematik bilgiye dönüştürerek,
daha nitelikli, kendine güvenen ülke çapında hizmet yapacak bir kadro
oluşturmak istiyoruz. Hem Patlayıcı Mühendisleri Derneği, hem sektör kuruluşları bizi destekliyor. Onların da teşviki oldu. Önümüzdeki süreçte ülkemizdeki bu tür faaliyetlerin hızlanmasına geliştirilmesine hizmet edecek bir kadro oluşacak burada.
YENİ MEZUNLARA 5 BİN DOLAR
Şirketler bazında işbirliği organizasyonları yapacağız. Onların da talepleri var. Şirket, '10-15 patlayıcı mühendisi' uzmanına ihtiyacım var, onlara yüksek lisans eğitimi verir misin?'
dediği zaman eğitim vereceğiz. Bireysel başvuru da olacaktır. Aranan,
çok da ücret alabilecek bir uzmanlık alanı. Özellikle şu anda bizim
müteahhitlerimizin pek çoğu Rusya'da, Kazakistan'da, Arabistan'da,
Cezayir'de Libya'da çalışıyor. Firmaların bizden bu nitelikte eleman
talebi var. Birincisi; patlayıcı uzmanı olacak, ikincisi,
Arapça, Fransızca, Çince, Rusça gibi İngilizce'nin dışında da bir dil
bilecek. Biz aynı zamanda bunu da yapmak istiyoruz. Patlayıcı
mühendisliği yüksek lisansına gelen öğrenciye aynı zamanda, Çince,
Rusça, Almanca gibi dillerden birini kazandırarak, nitelikli eleman
yetiştirmeyi hedefliyoruz. Zaten aranıyor böyle elamanlar, çok yüksek,
astronomik paralarla isteniyor. Yeni mezunlar 5 bin dolardan başlayan ücretle talep ediliyor.''
''HEDEFİMİZ, BİLİM ALANI OLARAK İNSANLARI YETİŞTİRMEK''
New
York metrosunun inşaatında danışmanlık yapan Kahriman, 6 bin üyesi
bulunan Uluslararası Patlayıcı Mühendisleri Derneğinin komite üyesi
olduğunu, bazı proje ve heyetlerde yer aldığını ifade ederek, bu
nedenle proje bazlı işbirliklerinde, yapılan protokoller çerçevesinde,
projelerin herhangi aşamasında kendi görüşlerine başvurulabildiğini
anlattı.
Kahriman, ''Kullandığımız formüllerin kullanılmasına
ihtiyaç duyulduğu zaman yerinde inceleme yapmak suretiyle, onlara
danışmanlık yapabiliyoruz. Onlar da gerektiğinde gelip bizde
danışmanlık yapabilirler'' dedi.
Kendisinin ve ekibinin
amacının, dünyada bu alan hangi ivmede ise bunu Türkiye'ye uygulama
alanı olarak getirmek olduğunu söyleyen Kahriman, ''Şu anda bilgi
düzeyinde Amerika'daki bir teknik eleman ne yapabiliyorsa bizde de bunu
yapabilecek kapasite oluştu. Bu nedenle İstanbul metrosunu patlayıcı
kullanarak son 1 yılda 5-6 kilometre yapabildik. Her gün neredeyse 500
metre ilerleme yapıldı. Hedefimiz, bilim alanı olarak insanları
yetiştirmek'' şeklinde konuştu.
Mühendisliğin amaçlarından
birinin de eylemi, üretim hedeflerini koymak ancak çevreyi örselememek,
eşik limitleri aşmamak olduğunu vurgulayan Kahriman, örneğin metro
çalışması için yapılan patlatma işlemlerinin cihazlarla ölçülerek, ne
kadar titreşim yaratıldığın belirlendiğini ve bunlara ait bilgi aynı
anda, pek çok yetkiliye aynı anda gönderildiğini kaydetti.
Kahriman,
''Mühim olan, çevreye ve yapılara hasar vermeyecek limitler içinde
cereyan etmesini sağlamak. Bizim yaptığımız alan da bu'' ifadesini dile
getirerek, bu konuda halkla ilişkilerin ve halkın bilgilendirilmesinin
önemine işaret etti.
''ALTYAPI, OTOYOL VE TÜNEL YAPIMI HIZ KAZANIR''-
Okan
Üniversitesi ve Çevre Bakanlığı işbirliğinde, ülke genelinde yaptıkları
çalışmalarla kırsal kesimde, tarihi binalarda inşaat tipolojisi ve yapı
özelliklerinin belirlendiğini ve bunların, patlatma eylemlerinde nasıl
davrandığının envanterini çıkardıklarını açıklayarak, önümüzdeki
süreçte bunları revize edeceklerini ve söz konusu planlama projesinin
sonucunda norm çıkaracaklarını belirtti.
Prof. Dr. Kahriman,
müteahhit, mühendis, taşeronların bu konudan haberdarsa, bu konuda
bilgi sahibiyse ve gerekli uzmanlaşma var ise, altyapı, otoyol ve tünel
yapımında hız kazanılacağına işaret etti.
İstanbul
Gaziosmanpaşa, Çatalca, Ömerli'deki taş ocaklarında, 10-15 yıl önce
büyük patlayıcılar kullanılarak, mühendislik hizmeti olmayan
patlatmalar yapıldığını ve çevrenin önemsemediğini dile getirirken,
şunları anlattı:
''Bunun sonucunda büyük titreşim değerleri
çıkmış, Kandilli Rasathanesi'nin ilgili üniteleri de bunları kaydetmiş.
Uzun süre bunları orta ölçekte deprem diye kaydetmiş ve istatistiklere
koymuşlar. Ta ki, biz bu alana gelip, ölçümleri yapıp, bunların deprem
olmadığını tespit edene kadar. Bu yönde de faaliyetimiz oldu. Böylece
onlar da revize etti''
Prof. Dr. Kahriman, bu alandaki ihtiyaca
dikkati çekerek, ''Yüksek lisans programımız çok amaçlı olarak hizmet
üretecek. Ülkemize çok ciddi şu anda saptayamadığımız hizmetleri
olacak. Bunun akademik seviyede bir eğitimi olduğunu bilmesi yetiyor
kurumların kişilerin...''
PATLAYICI MÜHENDİSLİĞİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI-
Okan
Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde disiplinlerarası olarak
açılacak olan Patlayıcı Mühendisliği Yüksek Lisans Programı, tezli ve
tezsiz olarak 2 alanda verilecek. Tezli programda lisans mezunlarının
araştırmaya teşvik edilmesi ve doktora programlarına hazırlanması,
tezsiz programda ülkenin gereksinimlerini karşılayacak uzmanlık
verilmesi amaçlanıyor.
Dünya genelinde yaygın olarak öne çıkan
Patlayıcı Mühendisliği alanında görev yapan uzmanlar, merkezi ABD'de
bulunan Uluslararası Patlayıcı Mühendisleri Derneği (International
Society Of Explosive Engineers, ISEE) üyesi oluyor. Program, aynı
bağlamda hizmet vermek üzere kurulmuş bulunan Türkiye Patlayıcı
Mühendisliği Derneği tarafından da destekleniyor.
